De valkuil van de identiteit (1)

Geplaatst: 30 oktober 2009 in Identiteitsvalkuilen
Tags:, , , , , ,

europa

De conferentie over “Me, mind and society” heeft nu wel lang genoeg geduurd. De dichter, die op uitnodiging van het Afrikaans genootschap voor Eén Europa, nog speelde met de woorden zelf in de talen die dit continent nog domineren, is opeens ongemeen fel. Iedere identiteit die ons een schoon gezicht zou moeten geven is een diepe valkuil, gegraven voor de ander en gevuld met ons zelf.

Pardon,
maatschappij,
geest, mij
en jij

(Mind me,
society
mind, me
and society)

Ik,
dat is
een ander
ding

(moi
c’est
une autre
chose)

Over mij
gaat geen
taal
naar boven

(über ich
geht keine
Sprache
nach oben)

maatschappijmind

Dat komt, zegt hij geleerd, omdat de psychologie niet in een sociale context opereert. Mijn boude stelling is: iedere sociale wetenschap wordt bedreven alsof het middenin de samenleving zich rekenschap geeft van wat daar gebeurt. In de praktijk is zelfs het schaarse veldwerk van sociologen blind voor die context, omdat haar rationaliteit nu eenmaal deel is van een werkelijkheid die zichzelf niet profileert.

Wat psychologen, sociologen, politicologen enz. in vivo in de maatschappij zouden waarnemen is altijd een reconstructie van hetgeen hun objecten signaleren. Van de enquête tot en met de participerende observatie, iedere methode zet een stolp over een stromende rivier. Binnen die stolp verzamelt men tweedehands kennis, hoe verfijnd hun waarnememingen en bevragingen ook mogen zijn ingericht. Maatschappelijke fenomenen zijn nu eenmaal op het droge niet in staat lang adem te halen, waardoor men vist in een pretext om de maatschappij als Gesellschaft te bedienen.

Dat met name de psychologie altijd buiten de maatschappij om peurt naar haar wormen, kan ook niet voorkomen worden door er dan zelf zich in onder te dompelen. Altijd blijft het behelpen met zelf samengestelde groepen, gemeenschapjes die aan tijd en plaats van de psycholoog zijn gebonden. We zullen het van de literatuur zelf moeten hebben om op de huidige levensvragen voor de mens geldige en betrouwbare antwoorden te vinden. Daarom is het zo jammer dat zo weinig burgers schrijven wat er diep in hen omgaat en hoe dat de ander kan helpen om zich tussen hen thuis te voelen.

reacties
  1. Lidy Broersma schreef:

    In 1987 raakte ik ‘geobsedeerd door de gedachte: Waarom verloopt de communicatie toch zo moeizaam, alle communicatietrainingen ten spijt. Je krijgt het gewoonweg niet in het keurslijf van het ideaal.
    Ik deed in die tijd een post academische opleiding in de Transactionele Analyse in Ermelo.
    Er werd in dat kader een workshop gegeven door een Amerikaanse psychoanalytica. Die vertelde zo en passant dat mensen zich uitdrukken in termen van het hoe (proces), het wat (inhoud) of het waarom (puttend uit ervaring).
    Ik was zo getriggerd en gefascineerd dat ik het zelf begon te onderzoeken. Daarvoor pakte ik alle uitgeschreven en gefilmde discussies. En inderdaad ontdekte ik patronen in het woordgebruik en zelfs een vierde manier van uitdrukken, namelijk in termen van het waartoe of waarvoor. Ook ontdekte ik dat mensen niet alleen een dominante stijl hebben maar ook een zwakke stijl. En juist daar waar de zwakke stijl de sterke stijl ontmoet ontstaan fricties.
    Over inhoud gesproken 🙂
    "Iedere identiteit die ons een schoon gezicht zou moeten geven is een diepe valkuil, gegraven voor de ander en gevuld met ons zelf."
    Maar tegen welke stijl haalt hij zo fel uit is de vraag? Inderdaad naar de dominante waartoestijl( voor…de ander). Deze dichter moet niets hebben van vooruitstrevende lieden. Wat ik je brom heeft hij een zwakke waartoestijl. Dat zou voor mij dan de aanleiding zijn om dat verder te onderzoeken, als het nodig en zinvol was.
    Dag Marius, morgen ga ik 3,5 week op vakantie 🙂

  2. Robert schreef:

    Alle socialewetenschappen zijn onzin, maar wel belangrijk onzin…, zelfs zingevende onzin. Psychologie die geen wetenschap is moet zich morele oordelen aanmatigen tegen over het leven. Al deze wetenschappen staan daarom buiten het gewone leven. Misschien ligt hier wel de hoofdzaak dat er nog zo veel mensen zijn met problemen. Ik geef psycho-biologie meer kansen.
    Groet Robert

  3. Marius schreef:

    @ Lidy
    Boeiend die communicatieduidingen hoor van psychologen en het gilde van communicatiekundigen, maar het heeft met wetenschap op zich niets van doen. Het verrijkt wel de woordenschat. Waartoestijlen, schrijf je, weer zo’n term waar we van alles en nog wat onder kunnen verstaan. In je toepassing raakt het al meteen de weg kwijt…
    Een vakantie zal je goed doen. Als je terugbent, is de valkuil voldoende uitgediept om je transactionele analyse er weer los in rond te laten grazen…
    @ Robert
    Ik zie ook meer in psycho-biologie, maar ook dan stuiten we op het probleem van de kennis die dat oplevert. De biologie is evenzeer retorisch als het gaat om wat fysiek, rationeel, emotioneel en spiritueel van de mens verklaard kan worden als een objectief verschijnsel dat onafhankelijk van ons lichaam waar kan worden genomen.

  4. ceesincambodja schreef:

    "Daarom is het zo jammer dat zo weinig burgers schrijven wat er diep in hen omgaat en hoe dat de ander kan helpen om zich tussen hen thuis te voelen.", zeg je.
    Ik heb dat verwijt al eens eerder gekregen van medebloggers. Maar niemand kan mij aangeven waar dat dan in zit of hoe je het oproept, in de praktijk brengt. Wat mankeert mij?
    Uw toege9,
    Ceesgegroetje

  5. jp schreef:

    Ik zie nu pas je blog (ook de van vandaag) over identiteit. Interessante kwestie. Ben benieuwd waar dat heen gaat, tenminste als je er nog mee doorgaat. En ja literatuur is zoveel belangwekkender. Omdat er niets bewezen hoeft te worden. De wetenschap volgt wel. Daarmee staan ze overigens niet buiten het leven.
    Schrijven mag, gesprekken mag ook.
    "Iedere identiteit die ons een schoon gezicht zou moeten geven is een diepe valkuil, gegraven voor de ander en gevuld met ons zelf."
    Wat een prachtige zin.
    Als identiteit je een schoon gezicht moet geven is het geen identiteit maar een facade.
    Manieren van communiceren zijn meestal bedoeld voor de ontwikkeling van die facade.
    Bij communicatie gaat het simpelweg om de intentie: er voor zorgen dat communicatie en gedrag congruent is. Niet het makkelijkste wat er is 😉

  6. Marius van Artaaa schreef:

    @ Cees
    Ik denk dat we daarvoor teveel last hebben van het egobewustzijn en probeer daar in mijn 2e blog over de valkuil op in te gaan.
    @jp
    dank je voor je compliment. De notie van een facade nodig hebben, die eigenlijk niet gewenst is, zit in het dubbelzinnige moderne gebod Wees Jezelf. Dat kan je imago betreffen of je identiteit of je zelfbeeld. En alledrie kunnen weer aan elkaar gelijk zijn.
    Je gedrag in overeenstemming brengen met één van die beelden van wie je qua aard of natuur zou zijn, komt in de praktijk neer op een geloofsdaad en daarin op de wil te gelijken op wie je bent als je niet met je omgeving rekening houdt.
    Ik denk niet dat we meestal congruent communiceren uit intenties. Die controle moet je echt oefenen. Ik denk wel dat we daar onbewust toe aangezet worden door de vele boodschappen dat we overtuigend over moeten komen. Lachend verdrietig zijn, dat kan niet. Boos de liefde verklaren ook niet. Toch zijn we daar juist meesters in…

  7. jp schreef:

    Twee opmerkingen:
    maar dan op je volgende blog 😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.