De valkuil van de identiteit (7)

Geplaatst: 6 december 2009 in Identiteitsvalkuilen
Tags:, , , , , ,

hersenloop

Vandaag is het de zondag van de identiteit. De dag waarop men vanouds stilstaat bij het belangrijkste in het leven en daar een lang betoog over kan verdragen.
 
Voor de een is het belangrijkste voetbal en voor de ander bijvoorbeeld de bevestiging van wat hij gelooft. Vandaag is 6 december, de geboortedag van mijn moeder. Voor het dempen van de valkuil van de identiteit is dat mooi meegenomen. Immers, de eerste ervaring van wie je bent begint met het verlangen een schat te zijn en het liefst haar lieveling.
 
In de voorgaande 6 afleveringen zijn voldoende gronden omgewoeld om te twijfelen aan de identiteit die toegeschreven wordt of die we ons zelf aanmeten. Iedere bepaling, van wie je bent, maakt een gat waarin je geheel kunt verdwijnen. De eerste mensen vroegen elkaar ernaar om te weten of je vertrouwd kon worden, of je niet de vijand was, of je gedood, omarmd of gemijd, of je op je woord geloofd moest worden enz.
 
Daar is niets aan veranderd. Of toch: identiteit valt meer dan ooit samen met geweld. De prehistorie waarin de identiteit vriend of vijand te zijn je (voort)bestaan bepaalde is geheel terug. Politiek en maatschappelijk zitten we in een valkuil zo groot als de Sahara door de toenemende mono-identificatie van moslims met geweldplegers en niet-moslims met slachtoffers. Dwars tegen het in de vorige eeuw zo sterk door oorlogservaringen, racisme, fascisme, discriminatie en sociale isolatie ontwikkelde bewustzijn in dat we op moeten passen met vooroordelen, onwetenheid, stereotypering, generalisatie, voor iedere categorisatie van onszelf en de ander.
 
De grootste valkuil is dat we onze hersenen zijn. Dat blijkt uit ons vertrouwen in het bewustzijn, waarvan het orgaan gestoord is. Dat onze identeit identiek is aan dat orgaan kunnen we met hersenonderzoek natuurwetenschappelijk aantonen. Tegelijk levert dat bewijs juist zeer veel vragen op over het bewustzijn zelf. Tragikomische gevallen kunnen ons nog vermaken, voorzover we cynisme waarderen. Zoals de gepensioneerde dijkgraaf die de krant had gebeld, omdat hij samen met zijn vrouw vond dat hij een standbeeld verdiende. De man deed zelfs voor hoe hij zich uitgebeeld wilde zien. Tot bleek dat hij een hersenaandoening had. Het journaille had de man nooit aan het publiek mogen vertonen zonder dat erbij te vermelden, maar dan was het ook een totaal ander item.
 
Hersenonderzoek laat zien dat stoornissen in de ontwikkeling, bouw en functie van de hersenen onze persoonlijkheid letterlijk raken. Wij zijn niet meer dan onze hersenen en die zijn bij niemand onbeschadigd of ongestoord. De rest van onze organen dienen om onze hersenen te voeden, te verplaatsen en nieuwe te maken. Wij zijn een computer, bij wijze van spreken, die bestaat uit tweemaal tien tot de tiende macht aan zenuwcellen. Iedere cel maakt ongeveer 10.000 tot 100.000 contacten met de anderen en wisselt boodschappen uit via honderden verschillende chemische stoffen en verwerkt informatie die binnen onze hersenen blijft, die uit de rest van ons lichaam komt en die uit de omgeving komt.
 
Ieder bewustzijn, iedere overtuiging, iedere notie van wie je bent of de ander is, berust op een chemisch proces of een geheel ervan dat de bouw, ontwikkeling en functie van de hersenen daartoe verandert dan wel volgt. De frontale kwab, waar met name de emoties zouden zetelen, domineert vrijwel alle andere chemische processen.
 
Met dit inzicht kan deze zondag van de identiteit gevierd worden als een bevrijding van het idee dat ons bewustzijn identiek is aan ons maatschappelijk zijn, dat onze persoon samenvalt met onze naam, afkomst, eigenaardigheden enz. Eigenlijk moeten we ons nu in een hoekje terugtrekken en ons schamen dat we de ander en onszelf zoveel tekort doen met het niet verstaan van onze hersenen.
 
We zouden dan deze dag met een gezamenlijke maaltijd kunnen besluiten en met elkaar afspreken dat we allemaal onze hersenen laten onderzoeken, voordat we verder gaan met elkaar de kop in te slaan met wat we van elkaar vinden. Wellicht zijn we allemaal wel dijkgraven. In ieder geval worden we door de bouw van onze hersenen meer door emoties (impulsen) beheersd dan we ooit gedacht hebben. De rede is biologisch ook een impuls en daarmee samen met de vrije wil wellicht ook als emotie het beste te verstaan.
 
(Met dank aan Dr Swaab

)

reacties
  1. Lidy Broersma schreef:

    Goedemiddag Marius.
    We zijn allen in de ban van het brein zogezegd.

  2. Marius van Artaaa schreef:

    Ook een goedemiddag Lidy,
    ja, en tot overmaat van ramp zijn wij het brein zelf ook nog eens
    als we van de huidige stand van zaken in het hersenonderzoek
    uitgaan dan is onze uniciteit als individu het gevolg van een unieke psyche
    die geheel herleidbaar zou zijn tot een uniek brein qua bouw, ontwikkeling en/of structuur
    voorzover het onze eigenaardigheden betreft die afwijken van de hersengroep waar men
    ons toe kan rekenen.
    Bijvoorbeeld
    Homosexuelen hebben met elkaar gemeen dat zij een kleiner gebied hebben in de hypothalamus
    dan heteros en in de populaire versie van deze wetenschap wordt dit geschetst als identiek aan dat van vrouwen.
    Tel uit je winst wat betreft maatschappelijke vooroordelen…

  3. galadriel schreef:

    oooh interessant dit… heb je die uitzending gezien met Dr Swaab…zoveel kennis en dan toch zo beschieden deelnemen aan een gesprek ..benijdenswaardig vind ik dat

  4. Marius van Artaaa schreef:

    Ja galadriel, hij is zo vertederend, wel heb ik nog altijd moeite met die VU-dokter die transsexuelen gelukkig zou maken met operaties, die nooit echt kunnen slagen; maar dat kan best te maken hebben met wie ik van zijn patienten gezien heb.
    Hij is voor Swaab één van de weinigen die hem vanaf het begin gesteund hebben tegen de angsthaasjes in wetenschap en samenleving dat het om Mengele-praktijken zou gaan.
    Ik heb in Leiden in de jaren 70 van de vorige eeuw onderzoerk gedaan naar het korte tijds geheugen en zat met die vraag hoe het geheugen in de hersenen gevormd wordt. Daar kreeg ik maar geen antwoord op en zo ben ik in het hersenonderzoek gerold.
    Ik heb zelf neurologische aandoeningen die pas in 2001 vast zijn gesteld en 20 jaar lang misbehandeld zijn als manisch-depresiviteit en/of chronische slapeloosheid. Het heeft me een loopbaan in de wetenschap gekost.
    Dus ben ik genoeg gemotiveerd om zijn verhaal te geloven.
    Al begint bij mij eigenlijk de apotheek mijn hersenen te regeren.
    Zonder pilletjes functioneer ik onmaatschappelijker dan met.
    Dus dan maar door de pil de baas zijn van mijn brein, althans dat zo denken en dat kan ook.

  5. flipwillemsen schreef:

    Hoe ouder ik word, hoe meer ik gehecht raak aan mijn hersenen. Hoe meer ik eraan heb. Twintig jaar misbehandeld? Dat lees ik nu. Wat een lange weg! ‘Dus dan maar door de pil de baas zijn van mijn brein’ Ja, daar zou ik ook voor kiezen. Mijn brein werd jaren en jaren overheerst door mijn gevoel. Nu voel ik me vrij. Nu mijn brein bepaalt wat ik voel.

  6. Marius van Artaaa schreef:

    Dank je, flip, en inderdaad als je wilt dat je hersenen je gehoorzamen dan geef je ze de volle verantwoordelijkheid.
    Met die apotheek als baas van het brein neem ik natuurlijk wel een risico dat die pillen mijn lever vergiftigen. Maar ja of je brein draait op volle toeren of je hebt een gezonde lever en een verkrachte geest. Want in die toestand ben ik geweest.
    Dat ik door wekenlange slapeloosheid idiote maniën kreeg, zelfs even gedacht dat ik Jezus was en dan merk je pas hoe je brein je voor de gek kan houden…
    Als je dan toch weer erbovenop komt, dan is het ook weer leuk wat je mee hebt gemaakt. Want die Jezus die ik was, daar was ik van overtuigd geraakt doordat ik in de voering van mijn jas een scheur had, precies op de plek waar hij een zwaard in zijn zij had gekregen…
    Zo zie je hoe je brein grootheidswaan fabriceert uit omgekeerde bewijzen…
    Je brein is een wonderlijke chocoladefabriek: de processen die zorgen voor emoties domineren de rest, waardoor we altijd alles gekleurd zien en dus voor het rationele een kunstgreep moeten uithalen…
    onduidelijk is nog hoe dat gebeurt, maar ik denk door een emotie die we nog geen naam gegeven hebben…
    een kenmerk van die emotie is dat je nuchter tegen dingen aankijkt…
    alleen nuchterheid zien we niet als een emotie…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.