Een veeg lijf vlucht voor de beschaving 6

Geplaatst: 10 januari 2010 in Integratie in Nederland
Tags:, , , , , , , , ,

mandoek

Cultuur bepaalt geen gedrag, gedrag bepaalt de cultuur
 
Neem de karikatuur van Van der Zwan, die de kern van het integratieprobleem in het cultureel bepaalde huwelijksgedrag van migranten uit Moslimlanden zoekt, en zo van demografie demogagie maakt.

Niet van een deel, nee alle migranten zouden jong huwen, veel kinderen krijgen, enzovoort.

Niet uit verschillende landen, nee uit "Moslimlanden", alsof de nationaliteit opeens de religie is geworden en Nederland in dat denken een Christenland zou zijn.

De statistieken geven een heterogener en universeler beeld van migrantengemeen-schappen weer. Ze gooien niet alles op één hoop onder de noemer Moslimlanden en onderscheiden stedelijke, meer modern georiënteerde, huishoudens van rurale, meer traditioneel georiënteerde. Zoals we dat van statistieken over de eigen demografie gewend zijn.

Uit het onderzoek, dat beschikbaar is over opvattingen van jongeren en ouderen over huwelijk, kinderen enz., blijkt dat zeker niet minder migranten dan autochtonen bewust afstand nemen van hun traditionele achtergrond. Met name jongeren en in het algemeen de tweede generatie laveren behoedzaam tussen de traditionele herkomstcultuur en de nieuwe eisen en ideeën van de Nederlandse samenleving. Ook daarin verschillen allochtonen en autochtonen niet, die orthodoxe ouders hebben. Veel migranten zijn juist naar Nederland gekomen om aan de geslotenheid van hun ouderlijke cultuur te ontsnappen. De jeugd vliegt uit, heette het ooit in meisjesromans, en dat is ook zo’n universeel verschijnsel.

Men mist door de blindheid voor algemene cultuurpatronen dat migrantenjongeren veelal creatief met stijlen omgaan. Vanwege de publieke afkeuring van traditionele stijlkenmerken (bijvoorbeeld het hoofddoekje) gebruiken zij deze juist bewust om hun identiteit te stileren. Zij zijn trots op hun cultuur, zoals de Afro-Afrikanen met Black is beautiful het racisme het hoofd boden. Zij beschouwen het als hun mode.

Marokkaanse meisjes vertellen dat zij soms een hoofddoek dragen om hun anders-zijn te accentueren, zonder dat dit voor hen een diepgaande religieuze betekenis heeft. Ze willen weleens een statement maken. Zoals kleding voor vele dragers een statement kan zijn en tegelijk hun smaak enz. De universele omgang met etnische symbolen in kleding en gedrag wordt door de blaffers en bijters in het integratiedebat totaal gemist. Terwijl de westerse samenleving de behoefte aan een eigen identiteit alsmede het belang ervan voor het individu en zijn groep wel heeft begrepen, is dat van migranten opeens een cultuurkloof.

Het voor de hand liggende idee dat iedereen voor een duidelijke of vage of geen enkele etnische identiteit kiest, voorzover hij of zij er belang en behoefte aan heeft, komt maar niet onder de hoofddoek van de culturalisten. Het spijtigst daarvan is dat we niet opschieten met de cultuur of beschaving op zich.

Cultuur is volgens de huidige wetenschap het geheel van ervaringen, kennis, normen, waarden, betekenissen en symbolen dat leden van een groep met elkaar delen. Het is voor iedereen een probleem als de maatschappij niet wil zien hoe jij of je groep denkt of leeft of deel wil nemen aan de maatschappij. Die perceptie van de werkelijkheid bepaalt mede ons handelen. Cultuur is in feite niet meer dan een samenvatting of abstractie van al het gedrag van een bepaalde groep, van het meest typerende of pittoreske van het groepsgedrag tot het meest gewone of normale ervan.

Dat cultuur meer zou zijn en vooraf gaat aan het menselijk handelen, en ons gedrag bepaalt, is een klassiek sociologische en antropologische visie (van Comte en Durkheim tot Malinowski en Boas) uit de begintijd van deze wetenschappen. De daarin vervatte, achterhaalde en deterministische kijk op mens en maatschappij is helaas gemeengoed onder de debaters, brievenschrijvers en columnisten. De socioloog Bidney noemde deze redenering begin jaren ’50 al een ‘culturalistische dwaling’. Het is een drogreden, een denkfout, lichtte hij toe.

Cultuur is alles wat mensen doen vanuit met anderen gedeelde ideeën en percepties van de werkelijkheid. Cultuur bestaat slechts voor zover het door menselijk gedrag wordt gevormd. Het is een product. Het is de uitkomst van een proces. Het is geen ding dat losstaat van het menselijk gedrag. Het is geen realiteit op zich, laat staan dat het het menselijk gedrag van bovenaf kan bepalen.

Dat we geneigd zijn om de samenleving als een vaststaand ‘ding op zich’ te zien, heet in de sociologie reïficatie, verdingelijking. Alsof menselijke verschijnselen dingen zijn die losstaan van menselijk gedrag. De mens als maker van de wereld wordt, als het om de mens zelf gaat, begrepen als het product van iets. Het menselijk gedrag is in dergelijk denken een afgeleide van niet-menselijke producten.

De hedendaagse sociologen en antropologen wijzen deterministische visies op menselijk gedrag daarom af en hebben de mens als een zelfstandig handelende actor in ere hersteld. Anthony Giddens, die zich fel tegen het functionalisme verzette, (de in de sociologie dominante theoretische stroming die menselijk gedrag louter als een afgeleide van bestaande waarden en normen ziet) zei het scherp, "de mens is geen cultural dope."

reacties
  1. An van den burg schreef:

    Ergo: cultuur is niet meetbaar, dus bestaat niet!
    Mooi blog!
    An.

  2. Marius van Artaaa schreef:

    Dank je, An, idd cultuur is zo bewegelijk, zo ongrijpbaar en zo stromend als ons bewustzijn zelf, dat zich evenmin laat meten en zelfs als niet waarneembaar beschouwd wordt, terwijl we er alles uit putten om de werkelijkheid het hoofd te kunnen bieden…. | : )

  3. An van den burg schreef:

    Marius.
    Wat is "de werkelijkheid"? Meetbaar???
    An.

  4. Marius van Artaaa schreef:

    eh, nee hoor, gelukkig niet, maar daarom nog wel aanwezig hoor, An. Als dat niet het geval is, dan bedriegt mijn gevoel, verstand en oog me dat ik zelf besta, toch?!

  5. Ruud Zweistra schreef:

    In de tags bij dit artikel staan hieronder andere de termen "moslimlanden" en "karikatuur". Wat de karikatuur is, is de beschrijving van moslimlanden en de islam alhier gegeven, als deel van een serie van dit soort artikelen.
    Voor de werkelijkheid van, bijvoorbeeld, slaan van kinderen, leugens en hypocrisie, zie het verslag direct vanuit Marokko hier: http://www.vkblog.nl/bericht/295700/Een_veeg_lijf_vlucht_voor_de_achterlijkheid_6_-_slaan

  6. An van den burg schreef:

    Marius.
    Maar elk mens heeft een ander gevoel van "bestaan". Toch? En het is onmogelijk het "gevoel" van een medemens waar te nemen, dus wat is "bestaan"?
    Of hangen wij als trossen atomen aan de bomen? Ik geloof n.l. niet in een vrije wil!
    Gr. An.

  7. Maria Trepp schreef:

    "Cultuur is alles wat mensen doen vanuit met anderen gedeelde ideeën en percepties van de werkelijkheid. Cultuur bestaat slechts voor zover het door menselijk gedrag wordt gevormd. Het is een product. Het is de uitkomst van een proces. Het is geen ding dat losstaat van het menselijk gedrag. Het is geen realiteit op zich, laat staan dat het het menselijk gedrag van bovenaf kan bepalen. "
    Erg goed gezegd. Wat ben je toch ook een gedegen theoreticus.

  8. Ruud Zweistra schreef:

    Goh, die had ik gemist:
    "Het is geen realiteit op zich, laat staan dat het het menselijk gedrag van bovenaf kan bepalen."
    Wat een ridiculiteit: het feit dat mensen gelovig zijn, is bepaald door vrijwel niets anders dan cultuur.
    Maar natuurlijk trekken de ideologen en gelovigen zich absoluut niets aan van een simpele weerlegging als deze.

  9. Marius van Artaaa schreef:

    @ An, het klopt op zich wel dat we onze kennis van en aan de sociale werkelijkheid ontlenen aan onze interpretaties, maar dat betekent nog niet dat we ons idee of gevoel of verstand op slot moeten zetten. Wel dat we bescheiden moeten zijn in ons gelijk. Dat ons ego niet De Autoriteit kan zijn en dat we een andere blik nooit kunnen verwerpen omdat we er anders tegenaan kijken. De eigen mening is niet meer dan de wil aan een discussie bij te dragen, al denken we graag dat het die discussie zou kunnen afsluiten…. | : )
    @Maria, eh, dank je wel. Het is een hele klus om genoeg argumenten te geven, omdat de discussie over wat cultuur is nog lang niet beslecht is. Ik put wel uit een lange studie. Vanaf 1975 schrijf ik erover en tussen 1979 en 1999 heb ik er veel onderzoek naar gedaan, begeleid en bestudeerd in het kader van het allochtonenbeleid van het ministerie voor onderwijs en later het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan.
    @Ruud, cultuur is voor jou iets biologisch of zo of toch mensenwerk, maar niet voor gelovigen. Dat lijkt me een zeer gelovig standpunt, bijna theocratisch, toch!?

  10. Ruud Zweistra schreef:

    @Marius,
    Mensen maken cultuur, en cultuur maakt de mensen.
    Dat is een simpel proces.
    Helaas is dit proces je ontgaan.
    Het is iets als een schilder die geen kleuren kan onderscheiden.
    Kies een andere hobby, zou ik zeggen.
    Wat nu gebeurt:
    Jij als schilder tekent de allochtoon/moslim als verheven persoon, en de autochtoon als boer.
    Daarmee stook je de maatschappelijke tegenstellingen op.
    En op een gegeven moment kan dat leiden tot een uitbarsting richting allochtonen, net als in Suriname.
    Het zou volkomen terecht zijn, en jij deelt de schuld.

  11. An van den burg schreef:

    Marius.
    Moeten we hiervoor John Locke uit "de kast" halen?
    Het menselijk begrip, zo stelde hij is als een "kast volledig afgesloten van het licht, met slechts enkele openingen waardoor waarneembare weerspiegelingen van buiten naar binnen kunnen, oftewel ideeën van de dingen buiten ons. De kennis van geen enkel mens kan voorbij zijn ervaringen gaan."
    Aldus Locke in zijn Essay Concerning Human Understanding.
    An.

  12. paco painter schreef:

    Terwijl de westerse samenleving de behoefte aan een eigen identiteit alsmede het belang ervan voor het individu en zijn groep wel heeft begrepen, is dat van migranten opeens een cultuurkloof.
    mee eens. van een hooligan met openhangend shirt en bivakmuts wordt niets gezegd

  13. Ruud Zweistra schreef:

    Grappig hoe men de werkelijheid kan omkeren: veertig jaar lang is er in Nederland uitvoerig campagne gevoerd dat er geen Nederlandse cutluur, geen Nederlands volk en geen Nederlandse identiteit bestaat, onder auspicien van de Wetenschappelijke Raad voor het Regringsbeleid en koninklijk goedgekeurd door Prinses Maxima, terwijl voor de allochtonen en moslims voortdurende gepleit is dat ze hun cultuur mochten behouden, tot en met het bouwen van scholen en moskeen voor ze …
    … en nu komt iemand even vertellen dat er zo gestreefd is/wordt naar de Nederlandse identiteit en dat de allochtone indentiteit altijd onderdrukt is.
    Hebben jullie dan helemaal geen ontzag voor de waarheid?

  14. laus schreef:

    Wetenschappelijk een blog van zeer hoge kwaliteit, waarin de schrijver zijn humanistische visie door trekt naar de definitie van cultuur. De mens als actor, verantwoordelijke in feite en vormgever van cultuur die daarmee een dynamisch karakter krijgt.
    =Cultuur is volgens de huidige wetenschap het geheel van ervaringen, kennis, normen, waarden, betekenissen en symbolen dat leden van een groep met elkaar delen=
    Kleine aanmerking: tijd en omstandigheden dienen in de definitie te zijn opgenomen, maar uit de tekst blijkt al dat deze intelligente schrijver dat zo al beschreef.

  15. j-p- schreef:

    Cultuur bestaat niet. Het is bedacht door een elitair groepje om zichzelf te verheffen en anderen in keurslijven te dwingen. Cultuur is even een term geweest waarmee we dachten de natuur te kunnen ‘ cultiveren’. Nou dat is prachtig gelukt, haha.

  16. Satuka schreef:

    Paco: er wordt wel degelijk iets gezegd over hooligans. Het enige verschil dat gemaakt wordt is dat er bij hooligans nooit over uitzetting wordt gesproken. Wat mij betreft overigens terecht want wie een Nederlands paspoort heeft, heeft de zelfde rechten als iedere andere Nederlander. En o ja, bij hooligans worden doorgaans niet zo heel veel clubhuizen en snoepreisjes uitgedeeld als ze zich misdragen hebben.
    Een en ander doet niets af aan de spaninningen tussen verschillende bevolkingsgroepen, ergo de cultuurkloven op bepaalde vlakken.
    Die volgens Marius eigenlijk helemaal niet bestaan maar kunstmatig worden gebouwd door "cultuurkloofbouwers’.
    En als die er nu maar niet waren dan waren er geen verschillen meer terwijl tegelijkertijd iedereen reuze pleuriform kon zijn en dan was iedereen ontzettend lief en aardig voor elkaar en dan leefden we nog lang en gelukkig…
    En zo heeft iedereen zijn eigen zondebok.

  17. Ruud Zweistra schreef:

    @j-p-
    De islam bestaat niet. Het is bedacht door een elitair groepje om zichzelf te verheffen en anderen in keurslijven te dwingen. De islam is even een term geweest waarmee we dachten de mens te kunnen ‘ islamiseren’. Nou dat is prachtig gelukt, haha.
    En ook jij staat weer voor lul.
    Hoe voelt dat nou?

  18. Theo/Klaverblad schreef:

    De mens wordt gevormd door tijd en omstandigheden.
    Ik ben de oudste zoon in een familie, van de jongste zoon uit een tweede huwelijk, geboren en getogen in een provincieplaats in Nederland tijdens het laatste jaar van de 2e WO.
    Dat bepaalt mij in hoge mate.
    Daarnaast ontwikkel je persoonseigenschappen, maar die worden ook weer door tijd en omstandigheden beinvloed.

  19. ceesincambodja schreef:

    Mag ik mij beperken tot het volledig onderschrijven van Paco’s reactie, Marius?
    Ceesgegroetje

  20. Marius van Artaaa schreef:

    Opnieuw iedereen bedankt voor de reacties. Er wordt veel opgeworpen dat ik dacht al te hebben behandeld. Wat blijft wringen, het cultuurbegrip en de cultuurkloof, behandel ik nog uitputender in mijn volgende blogs. Thama’s als de vrije wil e.d. hoop ik er ook impliciet o0f expliciet erin mee te nemen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.