ras en rel

Waarom wil men een onoverbrugbare kloof zien?
 
De cultuurkloofbouwers menen dat de geschiedenis van de eerste en de derde wereld het verschil maakt. Westerse burgers, stellen zij, hebben de Reformatie en de Verlichting meegemaakt. Niet-westerse zouden die gemist hebben. De Renaissance laten ze weg die juist eerder in de islamitische wereld dan in de westerse zich voordeed, in de periode dat Europa door de diepe, duistere Middeleeuwen kroop, was de islamitische wereld een stralend voorbeeld voor de rest van de mensheid. Commentaren op stukken van Aristoteles en andere filosofen getuigen van het meer ontwikkelde denken in die tijd bij gerenommeerde grootheden als Ibn Rushd (Averroës).

De kloofbouwers negeren dat en zien migranten uit derdewereldlanden als minder ontwikkeld dan zij. Dit verschil in ontwikkeling zou tevens de voornaamste oorzaak van integratieproblemen zijn. Die nog versterkt worden door het lage opleidingsniveau en de geringe beroepservaring van veel immigranten.

Deze visie horen we de laatste tijd steeds vaker. De Duitse socioloog Wimmer ziet in de beeldvorming bewust gecreëerde scheidslijnen tussen autochtonen en migranten. Niet de vermeende culturele onverenigbaarheid op zich behoeft volgens hem een verklaring, maar de waarneming van de onoverbrugbare culturele afstand tussen autochtonen en migranten. Hoe komt het dat we de kloof tussen culturen menen te zien? In wat voor situaties ontstaat er behoefte om afstand te nemen van ‘de ander’ en worden verschillen tussen culturen gecreëerd?

Misverstanden of conflicten treden op als mensen niet verstandig over visieverschillen kunnen praten en elkaars meningen niet willen horen. Vaak lopen de interpretatiekaders aan beide kanten zo uiteen, dat men niet tot een gemeenschappelijke definitie van de situatie kan komen en zo langs elkaar heen blijft praten. Een dialoog van misverstanden is het gevolg. Dit roept wederzijdse irritaties op. De discussies worden feller en emotioneler.

Nieuwkomers, die het beste van hun migratie wilden maken, moeten zich verweren. 30 jaar na aankomst was er opeens haast met het leren van nederlands, terwijl het educatie-aanbod al die jaren verwaarloosd was en het nieuwe snel in elkaar was geflanst. Zij voelen zich met de rug tegen de muur gezet en zetten zich af tegen wat zij ervaren als de culturele dominantie van ‘gevestigde’ Nederlanders. Het behoud van eigen cultuur is sterker geworden doordat ze zich door die dominantie bedreigd voelen. De ‘gevestigde’ Nederlanders zien juist in dat behoud een bedreiging voor de bestaande orde en bepleiten dat migranten zich aanpassen aan bestaande regels. Het gevolg is dat het integratievraagstuk steeds meer in culturele termen wordt besproken.

Migranten eisen ruimte voor hun eigen culturele identiteit, waar ze zich voorheen openlijk geen grote zorgen over maakten. Autochtone Nederlanders vrezen dat de Nederlandse culturele identiteit wordt bedreigd, die ze voor het eerst benoemen en onderscheiden. Beide partijen zien ‘de cultuur’ als een bestaande collectieve identiteit en vergeten daarbij dat culturen sociale constructies zijn. De wederzijdse irritaties en geconstrueerde tegenstellingen worden nog verscherpt door de vele grote en kleine affaires tussen het westen en de Islam die we de afgelopen jaren hebben gekend.

Overlast, delicten en georganiseerde criminaliteit grijpen als onveilige gebeurtenissen in elkaar, versterken de vooringenomenheid en het zwart-wit denken. De Europese media construeerden destijds al uit de Rushdie-affare (begin negentig) een tegenstelling tussen enerzijds ‘de Islam’, die de wereld aan de wil van Allah wil onderwerpen, en anderzijds ‘het westen’ waar men de vrijheid van meningsuiting zou respecteren. Het was alsof iedere Moslim moest kiezen: óf je bent voor de Islam óf je bent voor vrijheid van meningsuiting – en dus een foute Moslim. De terroristische aanslagen van 11 september 2001 verscherpten deze vermeende tegenstelling tussen ‘het westen’ en ‘de Islam’ alleen maar.

Kleine affaires die wij in Nederland beleefden, bijvoorbeeld de ophef over de uitspraken van de Rotterdamse imam El-Moumni over homo’s. Of recent het benoemen van familievetes in Culemborg als rassenrellen. Samen met de grote affaires stapelt het op tot een kloof die de wereld in tweeën dreigt te hakken en debatten in schreeuwparijen doet ontaarden. Terwijl de heethoofden het vaak over de aanpak van opvoeding, overlast en jeugdcriminaliteit op zich eens zijn, wordt door de visieverschillen op ontwikkeling en achterstand die basale gemeenschappelijkheid over het hoofd gezien.

Het onoverbrugbare wordt tot het uiterste volgehouden, omdat het toegeven dat men het verkeerd ziet gezichtsverlies zou betekenen. Het onderscheiden van wat cultuur is en wat eigen gedrag of subgroepgedrag is, is bij jongeren altijd moeilijk. Het eens worden wat het probleem is, kan daardoor lang duren. Door dicht bij het concrete geval te blijven, kan men veel kloven vermijden en tegelijk veel bruggen slaan. Ontdoet men conflicten van culturele verklaringen, dan blijken ze veel algemener van aard te zijn en gemakkelijker oplosbaar met afspraken over regels die voor iedereen gelden en met maatregelen die iedereen voorstaat. Door dezelfde ervaringen te delen, bijvoorbeeld dat je je verveling en frustraties in relschoppen uitleeft, wordt het ook toegeefbaar, strafbaar en verzoenbaar.

Iedere kloof is met communicatie overbrugbaar en wordt door miscommunicatie gemaakt en vergroot. Die ervaring delen alle mensen en kan de grondslag zijn om ons toe te leggen op bruggenbouwers, die over cultuurverschillen heen kunnen kijken.

reacties
  1. paco painter schreef:

    Sterk stuk.Ik laat het even tot me doordringen

  2. laus schreef:

    Wederom een scherpzinnige bijdrage van de heer van Artaaa, die laat zien dat de bevooroordeelde constructie van etniciteit en cultuur een veel grotere bron van problemen is dan de relatief weinig betekenende incidenten.
    Vooral het inzicht dat de bevooroordeelde houding van autochtonen dwingend is en allochtonen voor onvermijdelijke keuzes stelt, zou veel sterker onderdeel dienen te zijn van het integratiebeleid.
    De diepgravende inzichten van van Artaaa zijn een teken van zijn doorgronden van de betekenis van zowel de renaissance als de verlichting als humanistische richtingwijzers en de herontdekking daarvan als beslissend bij de beoordeling van integratievraagstukken.
    Van Artaaa dient geprezen te worden voor zijn zowel wetenschappelijke als humanistische inzichten die een wijde verspreiding verdienen.
    Niets is onoverbrugbaar, tenzij we het niet willen. Deze oproep van Artaaa is cruciaal en veelbetekenend voor ieder die zich met integratievraagstukken bezighoudt.

  3. Ina Dijstelberge schreef:

    Ik heb al je bijdragen in deze serie met genoegen en vaak instemming gelezen. Maar dat is gezien mijn visie natuurlijk niet zo vreemd. Gezien de gebrekkige internet verbinding had ik echter nog niet eerder gereageerd.
    Het inzetten op het uitvergroten van het verschil, gegeneraliseerd in het containerbegrip cultuur, is een hardnekkig wapen in handen van de klovenbouwers. Daarbij wordt het individu geheel uitgesloten.
    Opvallend dat dit juist gebeurt door mensen die zeggen de vrijheid en eigenheid van dat zelfde individu juist hoog in hun vaandel staat.

  4. Harry van Schalkwijk schreef:

    Hierboven las ik :
    "De Renaissance laten ze weg die juist eerder in de islamitische wereld dan in de westerse zich voordeed, in de periode dat Europa door de diepe, duistere Middeleeuwen kroop, was de islamitische wereld een stralend voorbeeld voor de rest van de mensheid. Commentaren op stukken van Aristoteles en andere filosofen getuigen van het meer ontwikkelde denken in die tijd bij gerenommeerde grootheden als Ibn Rushd (Averroës). "
    Ondanks de wat onhandige formulering begrijp ik hieruit dat u veronderstelt dat een ‘Renaissance’ plaatsvond in de Islamitische wereld.
    Kunt u aangeven welk handboek of andere deugdelijke bron van informatie u op deze gedachte brengt ?
    Met deze opvatting staat u volstrekt alleen, denk ik.
    U weet kennelijk ook niet dat de filosofie zoals die van Ibn Rushd in de Islamitische wereld uiteindelijk helaas verboden werd en volledig verdween.
    Wat er gebeurde was dus het tegengestelde van een renaissance.
    De filosofie, als van de godsdienst onafhankelijk streven naar inzicht in de struktuur van de werkelijkheid, bestaat tot op de dag van vandaag vrijwel niet meer in de Islamitische wereld.
    Als u denkt dat dat er wel is, dan moet u de vertegenwoordigers daarvan maar eens opnoemen !
    Wie een wereldbeeld schept dat niet op de godsdienst steunt, verkeert bijna altijd in levensgevaar in de Islamitische wereld. Op ieder secularisme wordt er gereageerd met repressie en geweld.

  5. Nummer 22 schreef:

    @ Waarde heer,
    Als het midden de uiteinden raakt dan is het recht !
    Maar de weg er naar verdwijnt met het kluwen van woorden, argumenten en meningen.
    We zijn de draad kwijt!

  6. Ruud Zweistra schreef:

    Vanwege je suggestie om dicht bij het concrete geval te blijven, hier weer een voorbeeldje om je als bruggenbouwer op te richten: http://www.vkblog.nl/bericht/296069/Een_veeg_lijf_vlucht_voor_de_beschaving_8_-_liegen
    Helaas heb je aan het slaan van kinderen in de Marokkanse cultuur nog niet veel gedaan. Hopelijk heb je met deze zaak meer succes.

  7. Ruud Zweistra schreef:

    @Ina,
    Als je samen met de andere moslims in gebed gaat, wel je neus naar het oosten richten, hè …
    Net als al die andere miljard individuele moslims.

  8. elsje dijkstra schreef:

    Ik citeer Ruud (infoblokje op zijn blog):
    Plegers van geweldsmisdrijven krijgen naast een eventuele andere straf een lijfstraf, passend bij de ernst van de overtreding. Deze strafvorm wordt zonodig ook toegepast op minderjarige overtreders boven de tien jaar.
    Dan het concreet houden. In mij vind je een warm voorstander. Als docent MBO in Rotterdam, op Zuid, verbonden aan een opleiding niveau 1, heb ik dagelijks te maken met al die soort incidenten die de krant halen. Er is maar één aanpak: met zijn allen om de tafel en op zoek gaan na mogelijkheden om uit de spiraal van mislukken te komen. Als school eerlijk zijn in wat je te bieden hebt, erkennen waar de grenzen liggen. Op zoek gaan naar wat wel mogelijk is, geeft vaak verrassend veel ruimte. Heel concreet afspreken wat iedereen van elkaar verwacht in de komende week. Bekijken waarom afspraken wel en waarom ze niet zijn nagekomen. Het plan aanpassen: uitbreiden als het goed gaat, pas op de plaats als er meer tijd nodig blijkt te zijn.
    Het belangrijkste blijkt iedere keer weer dat de school een veilige omgeving is waar iedereen mag worden aangesproken op wat er is beloofd.

  9. Elise van Schouwenburg schreef:

    Goed stuk, Marius. Vergeet ook de invloed van de politiek niet. Het beleid dat mensen tegen elkaar uitspeelt en waarvan de buitenstaander,iedereen die anders is, en dus ook de allochtone nederlander de dupe wordt. Het regeringsbeleid dat het systeem van de sociale voorzieningen meer en meer onderuithaalt. Het beleid dat preekt dat de zwakken en zieken niet meetellen en losers zijn. De sterken= degene met geld en baan en macht genieten het hoogste aanzien. Met als gevolg angst voor eigen hachje en het in de hand werken van het zwartepieten. Het zal de schuld van de buitenlander wel zijn. Makkelijk toch? Geert Wilders haakt daar op in. Onderbuikgevoelens tot norm verheven.

  10. Nummer 22 schreef:

    @ Elsje.
    Laten we vooral in gesprek blijven, alleen het helpt zo weinig zo’n softe aanpak! de andere partij begrijpt niet waarom een dialoog onduidelijkheden kan wegnemen!
    De school geterroriseerd door een kleine groep= die nog wel veilig? docenten schijten ook in box als een ouder op school verhaal komt halen!
    Helaas, triest maar het onderwijs blijft een softe branche!
    Voordat je de vraag gaat stellen: ik ben lid van een onderwijsadviescommissie.

  11. elsje dijkstra schreef:

    Nummer 22, u stelt dat het een softe aanpak is. De andere partij .. etc. etc.
    Ik heb het over heldere werkafspraken rond een gemeenschappelijk doel. Er is geen andere partij.
    Een voorbeeld:
    Leerling A wil een diploma halen.
    Leerling A spijbelt.
    In het gesprek wordt afgesproken:
    leerling A komt op school
    ouders van leerling A zorgen dat leerling A uit zijn bed komt
    de school biedt een onderwijsprogramma dat aansluit bij leerling A
    Daarna wordt in het gesprek bekeken wat er nodig is om de afspraken na te komen.
    leerling A vertelt dat hij gepest wordt
    ouders bevestigen het verhaal
    de school pakt onmiddellijk de pesters aan
    Of:
    leerling A vertelt dat hij eigenlijk wil gaan werken, wil stoppen met school
    ouders ontploffen en dreigen leerling met huisarrest
    de school constateert een probleem: leerplicht
    de school wijst de leerling erop dat hij de keuze tussen school en werken niet heeft.
    de school stelt voor om tot zijn 18de er het beste van te maken.
    Zo kan ik nog wel eindeloos doorgaan. Het gaat erom dat je omgaat met concrete situaties.

  12. Ruud Zweistra schreef:

    Waarom gaat het ook in het onderwijs volkomen mis?
    Omdat onder het docentencorps een grote meerderheid MC’ers en sukkels zit dat geen onderscheid weet te maken tussen de behandeling vande gewone mens annex leerling,die je in redelijklheid kan benaderen, en het tuig dat geweld pleegt, en op een overeenkomstige wijze dient aan te spreken, ten einde tot de otte hersenen door te dringen.
    En dat voor een deel niet willen, omdat inmiddels de grote meerderheid van de geweldplegers van allochtone oorsprong is. Die het slaan van huis uit hebben geleerd.

  13. Marius van Artaaa schreef:

    Weer bedankt voor de vele reacties. De complimenten neem ik graag in ontvangst. De kritische noten behandel ik in mijn volgend blog. Ze bewijzen dat culturalisme een hardnekkig virus is, maar niet onbehandelbaar…./ : )

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.