Vervolg van Zaligski’s zetel der eenzamen

Geplaatst: 3 november 2010 in Samenleving
Tags:, , , , , , ,

zieltoog

Vervolg van Zaligski’s zetel

In een immense vliegende hollander scheurt de vrouw van de boekhandelaar in iets meer dan een vloek en een zucht de winkel binnen. Het oude elleboog-stoom-voertuig is voorzien van een stoel van de firma Beenhakker en zorgt dat ze vlak voor de klant letterlijk opveert door het wederopstanding-mechaniek van de zetel zelf.

 

Mag ik even?”, vraagt ze beminnelijk en neemt de dichtbundel uit zijn handen. Als ze het boekje opent, ziet hij pas dat op de kaft een afbeelding van het geestesoog staat. Waarvan de pupil allerlei gezichten lijkt weer te geven, die samen een minuscuul middeleeuws universum vormen. Tenminste, die indruk maakt het op de klant.

 

 

Gefascineerd door de langgerekte gestalte rechts in het midden fantaseert hij een monnik die door een schilderij loopt, waarin taferelen zijn samengebracht die verschillende plaatsen en tijden verbeelden. Hij ziet de monnik afgebeeld als de ‘Gestalt’ van de middeleeuwen. Het geheel dat meer is dan de som van het totale weten van de middeleeuwse geest, onaangetast door het splijten van ziel, geest en lichaam en nog niet vervreemd van de natuur. In de bewegingen van de nachtelijke lucht verschijnt een hele film van de overgang van het mystieke geloven in een onbegrijpelijke God naar een door de ratio gedreven zoektocht naar de waarheid. Nog onbelemmerd door het bijziende egocentrisme van de moderne wetenschappen en de filosofische wendingen van de geest in ´De Verlichting´.

 

Als hij zich afvraagt wat die blauwe schedel precies voorstelt en of het een hoofd van een borstbeeld is van een keizer of paus, onderbreekt de wedergeboren christenziel zijn eigen gedachtegang. “Ach, u hebt net van Zaligski’s Zetel geproefd”, hoort hij haar bijna meewarig opmerken, “en nu bent u geraakt door haar zeggingskracht. Dat strekt u tot eer, al is het haar niet echt gelukt om dichtbij het lichaam te komen, waarin we met elkaar zijn en het Zelf verlaten is. Het is mij als geheel iets te boeddhistisch. De ziel is voor mij het voor waar aannemen dat de mens op eigen kracht het niet redt, dat er een veel beter leven na de dood wacht en dat de geest in die ziel je laat weten dat je gered wordt op de Laatste Dag, De Heilige Geest. Het leven is voor boeddhisten een kooi, maar voor mij is het een geschenk, dat als je het zonder morren aanvaardt een zetel bevat in Jezus. De onvolmaaktheid van de wereld is geen toeval, mijnheer. De overschatting van de mens zelf ligt daaraan ten grondslag. Ooit was alles samen in Zijn Lichaam en nu resteert daar nog slechts een ziel van, een verlangen naar heling van alles dat in scherven ligt.

 

Zolang het een verlangen blijft, ga ik een heel eind met u mee, mevrouw”, probeert de klant tussen haar getuigenis te komen. “Er is niks mis met die neiging om alles en iedereen lief te willen hebben, zodat er een eenheid kan ontstaan waarin we ons zielsgelukkig voelen. De ratio van een zelfstandig denkend mens kan ons dat evengoed aanbieden als die van het geloof in een God die alles al voor ons heeft uitgedacht. Zelfs ben ik geneigd om de logica van een drie-eenheid algemeen geldig te verklaren, waarin ons bewustzijn van een onderlinge band door middel van een superstitie bevestigd wordt. Als we daar tenminste het bedrog van willen doorzien als een schitterend tekort. Daardoor kwam ik ook deze winkel binnen. Namelijk met de hoop dat een ziel voorradig kon zijn, waarmee ik kan stoeien om van binnen te aanvaarden dat iedere rede waan is in het licht van ons verlangen naar de stilte in ons hoofd voor het puur genieten en louter geluk ervaren.”

 

Vindt u niet dat uw getuigenis van je zelf verlost worden de Zetel van Zaligski juist omlaag haalt,” verandert de klant zijn toon om daarna een mini-kruistocht te beginnen tegen het ‘ debunken’ van wat er aan kracht in ieder mens zelf aanwezig is om het helen binnen de eigen bovenkamer te houden. “Mevrouw, dat u een lus buiten u in uw leven nodig hebt, dat respecteer ik ten volle, en dat die lus bij u een schuilplaats in een oude profeet is, die u naar het einde der dagen meezeult, neem ik voor zoete koek. Maar de zetel, waar ik me zo-even in verdiepte, is van een hogere orde dan de angst voor het laatste oordeel het hoofd bieden met een mystieke eenwording. Het grijpt me aan wat ze schrijft. Alsof de ziel het vluchtigste is van alles wat een mens in zijn bestaan aan aanwezigheid kan ervaren van de grootste samenleving, het universum, terwijl het daar het continuüm, het grote verband, van zou zijn volgens de overlevering.”

 

Precies,” valt de winkeliersvrouw hem in de rede, “Het Verbond, daar gaat het om, dat kan de ziel weer herstellen.”

 

Dat bedoel ik niet,” legt hij haar wat kalmer uit, “zij schetst voor mij de beperking van ons bewustzijn van een hogere eenheid. De notie van een ziel kunnen we niet verder brengen dan de lege zetel waar de suggestie van een onstoffelijk wezen zich bevindt. Zoals we dat ook kunnen ervaren bij het bewustzijn deel uit te maken van een grotere eenheid dan de directe omgeving.”

 

Spontaan dicht hij:

 

Geheel gebroken

 

We waren broeders in een stam

onlosmakelijk verbonden

door het teken

van de bloedband

 

en nu in verre streken

voel ik me meer verwant

met de zielen van degenen

die mijn gedachten uitspreken

 

dan met mijn naasten in een gezin

dat een huishouding deelt als linking pin

op een schaal van steden, landen en werelddelen

die het lot van de ander nauwelijks wat kunnen schelen

 

omdat we de ziel niet herkennen in een aardkundig geheel

al spreken alle burgers met dezelfde stem als één keel.

 

Het is allemaal loze verbeelding van een hogere plaats dan waar de mens zich bevindt in het continuüm van de tijd en ruimte die hij met de ander deelt”, licht hij zijn poëzie toe en ziet opeens in het oog het uiteinde van een geologische tijd-spiraal ontstaan, waarin de monnik langs zijn weg bomen plant die het bos vormen waarvan de hele boekwinkel leeft.

reacties
  1. joost tibosch sr schreef:

    Prachtig! Poezie en literaire verwoording schijnt (zoals altijd al) de enige manier te zijn om dit soort zaken echt ter sprake te brengen… in een stotterende, nadenkend stille discussie! Oude woorden (als verbond!) zijn daarbij vaak irritant, we zullen onze eigen woorden moeten vinden!
    (Zaligski plet die discussie, waarschijnlijk omdat ik alsmaar aan die zo hoog nodige westerse skivakanties moet denken)

  2. Marius van Artaaa schreef:

    het omkatten van De Waarheid
    gaat door de glibberigheid
    van alle grote woorden in het kroos
    van de zielen en hun verband uit die oude doos
    gepaard met de hedendaags meest gewilde troost
    het is niet anders, Joost
    in Zaligski naam is die vakantie
    beeldspraak voor de hedendaagse relevantie
    van een povere ziel die zijn hart ophaalt met een zalige helling
    van de berg waar de Wet gegeven werd en de Rede van Zijn Eenling
    waar het zand sneeuw is geworden
    de bomengrens bestaat uit skiliftborden
    is het mogelijk in een oneindige herhaling
    naar de hemel te varen na de zoveelste afdaling …./-;{]

  3. View schreef:

    Een kunstwerkje.
    Gesamtkunst..

  4. joost tibosch sr schreef:

    "En hij is nedergedaald ter helle, de derde dag verrezen uit de doden"

  5. Marius van Artaaa schreef:

    goed gezien, View
    maar het is wel allemaal mijn werk geweest
    om er een geheel van te maken, pffff…./ -;[}

  6. Marius van Artaaa schreef:

    dat wordt nou net betwijfeld door historici, joost…./ – ;[}

  7. svara schreef:

    hier kom ik voor terug
    ik heb het uitgeprint
    er wachten nog zo’n 70 ? zieleroerselen….

  8. joost tibosch sr schreef:

    Als exegeet kan ik je ook zeggen, dat het niet historisch is, maar nog onder de indruk van Jezus met eenzelfde literaire moed verwoord, die jij boven ook pleegt te gebruiken met jou "naar de hemel..varen na de zoveelste afdaling". Hetzelfde geldt trouwens ook voor de lege-graf-verhalen, die pas dertig jaar na de dood van Jezus rond een gemaakt leeg graf zijn ontstaan en waarmee men wilde zeggen dat je Jezus niet -zoals gebruikelijk bij grote joden- bij een graf moest vereren, maar dat hij in het leven ‘bezig is’. Christenen werden bij dat graf weggestuurd: "Hij is niet hier". Jammer dat veel mensen nog steeds hun moderne op historische waarheid geframede hersens zitten te pijnigen: dat dit literaire geloofsverhalen zijn, is in de bijbelwetenschap al meer dan een halve eeuw bekend. Waarom kerkmensen zo moeilijk zitten te doen is mij een raadsel! Waarschijnlijk snappen ze de waarde van literatuur niet. Ze noemen zich gelovig, waar willen voor hun houvast(?) wel alles (historisch)weten.
    ("de derde dag" is in de oude foodse terminologie "het beslissende moment" : toen het er op aankwam 1-2-3!)
    PS. Sorry, dat ik dit hier zo maar zit te spuien!

  9. Marius van Artaaa schreef:

    doe het rustig aan, svara
    dan breekt het zielsdraadje niet…./- :[}

  10. Marius van Artaaa schreef:

    @ Joost
    wat je schrijft over ‘geloofsverhalen’ en de waarde van literatuur is precies mijn ding. Een goed verhaal vertellen is zo moeilijk en als het er al is, worden de vlekjes bananenschillen waar de ‘aangeraakten’ over uitglijden. Dat is het lot van alle literatuur. Hedendaagse schrijvers hebben nog vaak last van de kritiek dat non-fictie en fictie door elkaar lopen. Een enkeling wordt er zelfs op afgerekend, omdat zijn daden de mensen niet aanstaan. Terwijl schrijven een vrije kunst hoort te zijn!
    Dat van die derde dag ken ik als scheepsrecht.
    Man, spui maar en eind weg. Ik geniet ervan.
    Niet alleen gelovigen menen dat het allemaal waar moet zijn, ook filosofen hebben daar last van. Zo had ik laatst een Hegeliaan op bezoek die boos de deur uitliep omdat ik zei dat het denken van een filosoof je wel moet aanspreken voordat je het voor waar aanneemt. Het moet je wat doen. Woedend was hij. Het criterium moest volgens hem zijn of iemand het bij het rechte eind heeft. Kortom het absolute gelijk is het verborgen waarheidscriterium van de aanhangers en dat erodeert eveneens het goede verhaal dat ook filosofen zo graag kwijt willen…./ – ;{}

  11. paco painter schreef:

    Kunst met een ziel

  12. Marius van Artaaa schreef:

    ik ben bescheiden, paco
    laten we het houden op kunst met een kruk voor de ziel…/-:[}

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.