Hermes, de circusjongen die tijgers onder water voedt

Geplaatst: 6 december 2010 in Boodschappers
Tags:, , , , , , ,

hermesjong

Van de boodschappenjongens was Hermes de stoutste. De Griekse boodschapper van de goden verdween helaas met de komst van het christendom van het toneel, omdat hij zich niet liet voegen in het script van louter engelen aan Gods kant en louter kwade geesten aan de kant van Satan. De goddelijke schelm droeg immers beide zielen in de borst, waardoor goed en kwaad in hem samenkwamen. Terwijl de christenen net de geweldadige God uit het Oude Testament hadden gescheiden van de liefdadige God uit het Nieuwe Testament.

Hermes was als innerlijke gids van de menselijke ziel te zeer voor hen een plaaggeest, die uit zou zijn op misleiding in plaats van verlossing. Voor wie zonden als doornen in het vlees staken, was hij niet de boodschapper waar men blind op kon vertrouwen dat het allemaal wel goed zou komen met de mens. Het christendom wilde per se nare voorvallen uitsluiten. Haar handelsgeest zocht en vond dergelijke waarborgen; en wel in de hand Gods. Onverwachte gebeurtenissen kregen het teken dat er wat mee gezegd werd voor de goede verstaander, namelijk degene die blind in hem geloofden.

Een min of meer synchroon samenvallen van goede en kwade gebeurtenissen kan ook de christenmens echter niet uitbannen. De realiteit bestaat daarvoor te zeer uit toeval, waarin de oude Hermes de hand lijkt te hebben. Zinvol toeval, de literatuur kent veel van dergelijke verhalen. Ze hebben de taal verrijkt met spreekwoorden, die als waarheid de ziel vermaken. Van een gelukje bij een ongelukje tot als je het over de duivel hebt, trap je hem op zijn staart. Men voelt zich behoed door het geluk dat men toevalt, wetende van de hoogmoed voor de val.

Paranormaal lijkende voorvallen krijgen in steeds meer boeken een sacrale betekenis, die de wereld ten diepste bijeenhoudt. Springende waterleidingbuizen in een koopwoning worden door de aspirant koopster ervaren als teken dat het huwelijk met haar man ondraaglijk is geworden en dat ze daar bijtijds op geattendeerd wordt. Al is het verhaal nog zo gelaagd met twijfels over het waarheidsgehalte van de menselijke ervaring.

Synchroniciteit doet ons, door de gedateerdheid van ons brein, de werkelijkheid nu eenmaal gemakkelijk ervaren zoals de oude Grieken zich de zin van alle gebeurtenissen verbeeldden. Moderne mythen en magie spelen zich af in bibliotheken, wachtkamers en bushaltes, waar het je kan overkomen dat je je verdiept in een boek over de magie van het toeval, waarin Hermes als verborgen geest figureert, terwijl tegenover je de ander zich vermaakt met een satyre op de hedendaagse comeback van Hermes. Alsof de boodschapper tegelijk met een zinvol toeval wil aangeven dat je hem niet al te serieus daarin moet nemen. Zoals grote schrijvers als Reve de lezer kan aangrijnzen.

In Ein Gott der Frechheit laat Sven Nadolny Hermes als God van het Kruis en de Nacht, en die van de Dieven en van de Kooplui, weer eens de held spelen die hij ooit voor velen was. Hij beschrijft hoe Hermes 2000 jaar geleden door de kreupele Technologie-God Hephaestus aan een krater zou zijn vastgeketend, tot een aardbeving in het voorjaar van 1990 hem van zijn boeien bevrijdt en hij zich in de armen stort van Helga, die op kruisvaart is. Samen oplopend mijmert hij over de zin van de afgelopen 2000 jaar veranderingen, die de mensheid religieus geen snars wijzer hebben gemaakt.

Sinds deze roman duikt de Griekse boodschapper van God steeds vaker op als figuur in verhalen en filosofische verhandelingen. De god van de sprong, de snelle greep, de gelukkige vondst en de brutaliteit steekt zijn kop weer boven het water van de moderne tijd en zoekt naar ons als zijn dorstige publiek. Zijn alter ego is een witte tijger geworden, die als een vis in het water dolt met het vlees dat de eng slanke Hermes hem treiterend voorhoudt, terwijl hij zijn staf met de twee slangen in aanslag heeft, en hem tracht te lokken in zijn bevroren domein met het neuriën van een stokoud kinderliedje:

Poesje mauw, kom eens gauw,

ik heb ’n lekker stuk vlees voor jou!

En voor mij, een vork erbij.

O, wat heerlijk smullen wij!

(aflevering 4 van een steeds langer gerekt essay over het samenvallen van literatuur en religie)

reacties
  1. Ghijsa schreef:

    Je ziet ze nog wel eens, de Hermesjes
    gekleed als communictiedeskundige
    met hun kwebbelkontjes in misleidende kekke kokerrokjes
    met hun doorknede, kunstige trucendoosjes.

  2. StadsfotograafVelsen schreef:

    Hermes (Mercurius) is volop blijven leven, en kwam vooral met de Renaissance weer helemaal terug!
    Kijk maar eens naar zijn beeld centraal in de Beurs,
    op het Amsterdamse gebouw Mercurius,
    op de vele grachtenpanden van Amsterdamse kooplieden,
    overal zie je hem met zijn gevleugelde helm,
    en anders wel als symbool zijn slangenstaf.
    En zie ook mijn blogje:http://www.vkblog.nl/bericht/356054
    Goden zijn namelijk onsterfelijk.
    Ze veranderen hooguit van uiterlijk of naam, al naar de tijd wil…

  3. Pilgrimheart schreef:

    Prachtig! Kost wel even wat tijd om op te nemen, maar dan heb je ook wat. Het is overigens ‘synchroniciteit’ en niet ‘synchroniteit’.

  4. Marius van Artaaa schreef:

    @ Ghijsa, vergis je niet in hun hesjes
    Hermes moet niets hebben van hun cv’s
    die bol staan van gevolgde presentatielesjes
    hij is de God van de Directheid, tegen hulzen op tv’s

  5. Marius van Artaaa schreef:

    @ Stadsfotograaf, je bent hem op het spoor
    maar het blijven natuurlijk wel louter herinneringen
    ter gedachtenis aan het bestaan van hen zonder de ringen
    van eeuwige trouw aan hun woorden, dwz minstens hoor
    je naar hem te luisteren en in die rol komt hij in de kunsten niet voor,
    noch op je gebouwen, noch in ons oor

  6. Marius van Artaaa schreef:

    @ foutje bedankt, p-hart, ik zal ’t meteen verbeteren

  7. Prikkeldraad schreef:

    maar wie misleid
    de menselijke ziel meer.
    Hermes
    of de mens zelf….

  8. Nicolien schreef:

    Prachtige eruditie…

  9. Marius van Artaaa schreef:

    een gewetenvraag, Prikkeldraad
    maar tegelijk ook een technische vraag
    als de ziel de mens verbindt met de wereld
    van de goden zoals het bewustzijn ons verbindt
    met die van de realiteit, dan wordt de mens misleidt
    zodra hij zijn noden en wensen op Hermes projecteert…

  10. Marius van Artaaa schreef:

    die eruditie valt wel mee, Nicolien,
    ik grasduin en sprokkel graag, maar lees
    veel te weinig naar mijn zin alles wat er te lezen valt….

  11. paco painter schreef:

    Paranormaal lijkende voorvallen krijgen in steeds meer boeken een sacrale betekenis, die de wereld ten diepste bijeenhoudt. Springende waterleidingbuizen in een koopwoning worden door de aspirant koopster ervaren als teken dat het huwelijk met haar man ondraaglijk is geworden en dat ze daar bijtijds op geattendeerd wordt. Al is het verhaal nog zo gelaagd met twijfels over het waarheidsgehalte van de menselijke ervaring"
    De mens is wat hij denkt

  12. Marius van Artaaa schreef:

    "De mens is
    wat hij denkt"
    de gebeurtenis
    waaraan hij aandacht schenkt…/-:{]]

  13. galadriel schreef:

    stof om over na te denken en ja zonder en beetje betovering en/of geloof in toverkracht hangt de wereld van toeval en dus minimale beïnvloeding aan elkaar…dat is bijna ondraaglijk

  14. Marius van Artaaa schreef:

    zo is het, galadriel
    zonder draden geen ziel
    die naar je zoekt in het web
    geen verbinding met de ander
    niets om door te geven
    blijft je leven
    ongeweven
    als een dode lijn
    alleen door jou bezet
    eenzaam roepend in de woestijn…./-:[]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.