Post Tagged ‘bijters’


mandoek

Cultuur bepaalt geen gedrag, gedrag bepaalt de cultuur
 
Neem de karikatuur van Van der Zwan, die de kern van het integratieprobleem in het cultureel bepaalde huwelijksgedrag van migranten uit Moslimlanden zoekt, en zo van demografie demogagie maakt.

Niet van een deel, nee alle migranten zouden jong huwen, veel kinderen krijgen, enzovoort.

Niet uit verschillende landen, nee uit "Moslimlanden", alsof de nationaliteit opeens de religie is geworden en Nederland in dat denken een Christenland zou zijn.

De statistieken geven een heterogener en universeler beeld van migrantengemeen-schappen weer. Ze gooien niet alles op één hoop onder de noemer Moslimlanden en onderscheiden stedelijke, meer modern georiënteerde, huishoudens van rurale, meer traditioneel georiënteerde. Zoals we dat van statistieken over de eigen demografie gewend zijn.

Uit het onderzoek, dat beschikbaar is over opvattingen van jongeren en ouderen over huwelijk, kinderen enz., blijkt dat zeker niet minder migranten dan autochtonen bewust afstand nemen van hun traditionele achtergrond. Met name jongeren en in het algemeen de tweede generatie laveren behoedzaam tussen de traditionele herkomstcultuur en de nieuwe eisen en ideeën van de Nederlandse samenleving. Ook daarin verschillen allochtonen en autochtonen niet, die orthodoxe ouders hebben. Veel migranten zijn juist naar Nederland gekomen om aan de geslotenheid van hun ouderlijke cultuur te ontsnappen. De jeugd vliegt uit, heette het ooit in meisjesromans, en dat is ook zo’n universeel verschijnsel.

Men mist door de blindheid voor algemene cultuurpatronen dat migrantenjongeren veelal creatief met stijlen omgaan. Vanwege de publieke afkeuring van traditionele stijlkenmerken (bijvoorbeeld het hoofddoekje) gebruiken zij deze juist bewust om hun identiteit te stileren. Zij zijn trots op hun cultuur, zoals de Afro-Afrikanen met Black is beautiful het racisme het hoofd boden. Zij beschouwen het als hun mode.

Marokkaanse meisjes vertellen dat zij soms een hoofddoek dragen om hun anders-zijn te accentueren, zonder dat dit voor hen een diepgaande religieuze betekenis heeft. Ze willen weleens een statement maken. Zoals kleding voor vele dragers een statement kan zijn en tegelijk hun smaak enz. De universele omgang met etnische symbolen in kleding en gedrag wordt door de blaffers en bijters in het integratiedebat totaal gemist. Terwijl de westerse samenleving de behoefte aan een eigen identiteit alsmede het belang ervan voor het individu en zijn groep wel heeft begrepen, is dat van migranten opeens een cultuurkloof.

Het voor de hand liggende idee dat iedereen voor een duidelijke of vage of geen enkele etnische identiteit kiest, voorzover hij of zij er belang en behoefte aan heeft, komt maar niet onder de hoofddoek van de culturalisten. Het spijtigst daarvan is dat we niet opschieten met de cultuur of beschaving op zich.

Cultuur is volgens de huidige wetenschap het geheel van ervaringen, kennis, normen, waarden, betekenissen en symbolen dat leden van een groep met elkaar delen. Het is voor iedereen een probleem als de maatschappij niet wil zien hoe jij of je groep denkt of leeft of deel wil nemen aan de maatschappij. Die perceptie van de werkelijkheid bepaalt mede ons handelen. Cultuur is in feite niet meer dan een samenvatting of abstractie van al het gedrag van een bepaalde groep, van het meest typerende of pittoreske van het groepsgedrag tot het meest gewone of normale ervan.

Dat cultuur meer zou zijn en vooraf gaat aan het menselijk handelen, en ons gedrag bepaalt, is een klassiek sociologische en antropologische visie (van Comte en Durkheim tot Malinowski en Boas) uit de begintijd van deze wetenschappen. De daarin vervatte, achterhaalde en deterministische kijk op mens en maatschappij is helaas gemeengoed onder de debaters, brievenschrijvers en columnisten. De socioloog Bidney noemde deze redenering begin jaren ’50 al een ‘culturalistische dwaling’. Het is een drogreden, een denkfout, lichtte hij toe.

Cultuur is alles wat mensen doen vanuit met anderen gedeelde ideeën en percepties van de werkelijkheid. Cultuur bestaat slechts voor zover het door menselijk gedrag wordt gevormd. Het is een product. Het is de uitkomst van een proces. Het is geen ding dat losstaat van het menselijk gedrag. Het is geen realiteit op zich, laat staan dat het het menselijk gedrag van bovenaf kan bepalen.

Dat we geneigd zijn om de samenleving als een vaststaand ‘ding op zich’ te zien, heet in de sociologie reïficatie, verdingelijking. Alsof menselijke verschijnselen dingen zijn die losstaan van menselijk gedrag. De mens als maker van de wereld wordt, als het om de mens zelf gaat, begrepen als het product van iets. Het menselijk gedrag is in dergelijk denken een afgeleide van niet-menselijke producten.

De hedendaagse sociologen en antropologen wijzen deterministische visies op menselijk gedrag daarom af en hebben de mens als een zelfstandig handelende actor in ere hersteld. Anthony Giddens, die zich fel tegen het functionalisme verzette, (de in de sociologie dominante theoretische stroming die menselijk gedrag louter als een afgeleide van bestaande waarden en normen ziet) zei het scherp, "de mens is geen cultural dope."